Bà bầu uống thuốc được không? Ba câu hỏi cần tự đặt trước khi uống, nhóm thuốc dùng được, nhóm cần tránh, và vì sao cách phân loại A-B-C nay không còn được dùng.
ThS.BS.CKII Mai Thị Phương · 17 năm sản phụ khoa · Cập nhật 27/08/2026
Mẹ đang sốt. Đầu nặng, họng rát, người ê ẩm. Trong tủ có vỉ thuốc hạ sốt mà bình thường mẹ uống là khoẻ lại sau nửa tiếng.
Nhưng lần này mẹ cầm vỉ thuốc lên rồi đặt xuống. Cầm lên lần nữa. Rồi cất vào tủ và nằm ráng chịu tới sáng.
Đó là cảnh bác sĩ sản khoa gặp thường xuyên. Và cũng là cảnh khiến bài này được viết, vì trong rất nhiều trường hợp, chính việc ráng chịu mới là thứ hại em bé, chứ không phải viên thuốc.
Câu bác sĩ Mai Phương muốn mẹ nhớ nhất, sau 17 năm khám sản phụ khoa, chỉ có một câu:
"Không có thuốc nào tuyệt đối an toàn, và cũng không có thuốc nào tuyệt đối cấm."
Nghe qua thì như không trả lời được gì. Nhưng đọc kỹ thì nó xoá bỏ đúng hai phản xạ đang làm hại mẹ nhiều nhất: tự đoán rồi uống bừa, và tự đoán rồi nhịn hẳn.
Nếu chỉ cảm nhẹ, ho ít, đau họng nhẹ, mẹ thử các cách không dùng thuốc trước: súc miệng nước muối, ngậm gừng, uống nước ấm, nghỉ ngơi. Làm rồi vẫn không đỡ thì mới tính tới thuốc.
Đây là bậc thang đầu tiên, và nhiều triệu chứng nhẹ dừng lại ngay ở bậc này.
Đi khám răng, khám tai mũi họng, khám da liễu, khám bất cứ chuyên khoa nào khác, câu đầu tiên mẹ phải nói là: "Bác sĩ ơi, em đang mang thai tuần thứ mấy ạ."
Không phải nói khi được hỏi. Nói ngay từ câu đầu. Bác sĩ biết mới chọn được thuốc phù hợp cho thai kỳ, và rất nhiều tình huống chỉ cần một câu đó là đổi hẳn toa thuốc.
Đây là câu ít mẹ trả lời được nhất.
Rất nhiều mẹ đang uống cùng lúc ba bốn loại: chồng mua một loại, mẹ ruột mua một loại, mẹ chồng mua một loại, người quen xách tay từ nước ngoài về một loại. Mỗi thứ đều tốt, nhưng có phù hợp với mẹ trong giai đoạn này hay không thì phải ngồi phân tích, và phải nhìn thấy hết cùng lúc mới phân tích được.
Cách làm gọn nhất: gom hết hộp thuốc đang uống bỏ vào một túi mang đi khám, hoặc chụp hình toàn bộ gửi trước cho phòng khám.
Đây là phần bác sĩ Mai Phương nhấn mạnh nhất trong cả buổi chia sẻ, vì vế thứ hai bị bỏ quên nhiều hơn vế thứ nhất rất nhiều.
Mẹ nào đang điều trị cường giáp, suy giáp, cao huyết áp, tiểu đường thì tuyệt đối không tự bỏ thuốc vì sợ hại con.
Đúng là có những thuốc huyết áp không dùng được khi mang thai. Nhưng cách xử lý là gặp bác sĩ để đổi sang loại phù hợp cho thai kỳ, chứ không phải tự ngưng.
Bác sĩ Mai Phương cảnh báo một tình huống cụ thể: mẹ bị cường giáp mà tự ngưng thuốc có thể rơi vào cơn bão giáp, một tình trạng nhiễm độc giáp nặng, rất nguy hiểm cho cả mẹ và con.
"Khi có vấn đề thì hãy hỏi bác sĩ, chứ không phải lên Google hay lên các hội nhóm để hỏi. Có người trả lời đúng, có người trả lời sai, nhưng người gánh hậu quả là mình."
Phần này quan trọng tới mức chúng tôi tách riêng thành một bài: Đang uống thuốc điều trị mà có thai: đổi thuốc chứ đừng tự bỏ.
Nói rõ ngay từ đầu mục: "có thể dùng" ở đây nghĩa là nhóm này không nằm trong danh sách phải tránh, không có nghĩa là mẹ tự mua về uống.
Đây là nhóm quen thuộc nhất, và cũng là nhóm mẹ bầu hay dùng sai liều nhất.
Sai không phải vì uống quá nhiều. Sai vì uống quá ít. Có mẹ vì sợ ảnh hưởng con nên bẻ đôi viên thuốc uống cho ít ít. Làm vậy thì liều không đủ, không hạ được sốt, uống cũng như không, mà cơn sốt vẫn còn nguyên đó.
Vì sao hạ sốt lại có lợi cho em bé: khi mẹ sốt, tim mẹ đập rất nhanh, tim con cũng đập nhanh theo. Em bé phải chịu nhịp tim nhanh kéo dài sẽ rất mệt.
Chi tiết hơn ở bài Bà bầu bị sốt.
Đây là hiểu lầm phổ biến thứ hai. Nhiều mẹ bị nhiễm trùng tiểu hoặc viêm âm đạo mà nhất định không uống kháng sinh, để bệnh kéo dài nhiều tháng.
Tình trạng viêm nhiễm không điều trị sẽ tạo phản ứng viêm trong cơ thể, làm mẹ dễ doạ sảy thai, doạ sinh non. Có bệnh thì trị cho dứt nhanh, đừng để kéo dài.
Nhóm nào được, nhóm nào phải tránh, xem bài Kháng sinh cho bà bầu.
Có những thành phần an toàn cho mẹ bầu. Nghén nhẹ thì không cần uống gì, nhưng nghén nặng thì đừng ráng chịu.
Bác sĩ Mai Phương chia sẻ chính bác cũng từng nghén rất nặng: sụt 5 kg, há miệng ra là thức ăn tự trào ra, xỉu vài lần, phải nhập viện cấp cứu.
Nghén nặng nôn nhiều gây rối loạn điện giải, tức mất natri, kali, canxi, và có thể dẫn tới rối loạn nhịp tim. Đây là lý do không được xem nhẹ chuyện nghén.
Và một câu gửi tới cả gia đình mẹ bầu: đừng nói "có tí nghén mà làm quá". Cơ địa mỗi người mỗi khác.
Phần lớn thuốc bôi ngoài vẫn dùng được. Nhưng vì có thấm một lượng nhỏ qua da vào máu, mẹ vẫn nên hỏi bác sĩ cho chắc thay vì tự mua.
Từ tuần 20 trở đi đặc biệt cần tránh. Lý do: nghiên cứu cho thấy nhóm này có thể ảnh hưởng đến thận của em bé và làm giảm nước ối.
Có một ngoại lệ mẹ cần phân biệt cho rõ, vì nó hay gây hoang mang: aspirin liều thấp là thuốc bác sĩ chủ động kê cho mẹ có nguy cơ cao tiền sản giật. Mẹ nào được kê thì cứ uống theo toa. Việc đó khác hoàn toàn với việc tự mua aspirin liều thường về uống giảm đau.
Ciprofloxacin, ofloxacin, levofloxacin và các tên tương tự.
Đây là hai nhóm rất hay được kê ngoài tiệm thuốc cho nhiễm trùng tiểu, nên mẹ càng phải cẩn thận với thuốc mua ngoài.
Chúng không gây dị tật, nhưng ảnh hưởng đến xương, răng và sụn của em bé. Bác sĩ Mai Phương kể thế hệ của bác có những người men răng xấu, răng bị xỉn màu vì mẹ dùng nhóm kháng sinh này khi mang thai. Răng vẫn dùng được, nhưng ảnh hưởng thẩm mỹ suốt đời.
Nhóm retinoid, isotretinoin. Nhóm này gây dị tật thai rất nặng.
Hai loại, và cả hai đều làm bác sĩ bó tay:
Thuốc cắt bịch ở tiệm. Bịch không nhãn, không tên hoạt chất. Cầm bịch đó tới hỏi thì bác sĩ cũng chịu, không thể biết mẹ đã uống gì để trả lời câu "thai có bị ảnh hưởng không". Cách gỡ: quay lại tiệm xin ghi giùm tên thuốc ra giấy.
Thuốc nam, thuốc bắc gia truyền để dưỡng thai. Không chê phương pháp, nhưng vấn đề là không biết thành phần bên trong là gì. Trên thị trường đã có những thuốc không rõ nguồn gốc gây suy thận. Người nhà cho thì cũng phải hỏi lại cho kỹ.
Câu này mẹ nghe rất nhiều, và câu trả lời làm nhiều người bất ngờ: cách phân loại A, B, C, D, X nay không còn được dùng nữa.
Lý do bỏ: cách phân loại đó khiến người ta chủ quan. Cứ tra thấy nhóm B là uống vô tư, trong khi cùng một thuốc có thể an toàn ở giai đoạn này và không nên dùng ở giai đoạn khác.
Theo cập nhật mới, việc đánh giá dựa trên từng hoạt chất cụ thể và từng giai đoạn thai kỳ.
Điều này dẫn tới một thói quen mẹ nên tập ngay từ hôm nay:
Nhìn THÀNH PHẦN ghi trên bao bì, đừng chỉ nhìn tên thương mại của thuốc.
Hai hộp tên khác nhau có thể cùng một hoạt chất. Hai hộp tên giống nhau, khác hàm lượng, lại là hai chuyện khác nhau.
Phần này mẹ chụp màn hình lưu vào điện thoại. Có một trong các dấu hiệu sau, ban ngày tới thẳng phòng khám, ngoài giờ thì nhập viện ngay:
Đừng nhắn tin rồi ngồi chờ có người trả lời mới đi. Nhắn tin là để báo, không phải để xin phép.
Và một thói quen dài hạn: đừng chỉ bác sĩ kê gì uống nấy. Giở hộp thuốc ra, đọc thành phần, đối chiếu với những gì đã đọc. Sau này chăm em bé, ba năm đầu con đi khám rất nhiều, thói quen này còn dùng dài dài.
Không cần chờ tới ngày khám thai. Chụp hình vỏ thuốc, hoặc gom hết túi thuốc đang uống mang theo lần khám gần nhất.
Phòng khám Sản Phụ khoa Mai Phương 174 Lê Văn Quới, Phường Bình Trị Đông, TP. Hồ Chí Minh
Hai cách đặt lịch:
Giờ mở cửa: Thứ Hai đến Chủ Nhật, 8:00-21:00. Mở cả Thứ Bảy và Chủ Nhật, mở tới 21 giờ, nên mẹ đi làm giờ hành chính vẫn khám được sau giờ tan sở.
Nội dung bài lấy từ buổi chia sẻ kiến thức cho mẹ bầu của Phòng khám Sản Phụ khoa Mai Phương, chủ đề "Dùng thuốc đúng cách trong thai kỳ", do ThS.BS.CKII Mai Thị Phương trực tiếp chia sẻ.
Những chỗ buổi chia sẻ không nêu rõ, hoặc con số cần bác sĩ duyệt lại trước khi phát ra công khai, bài để nguyên thành nhãn chờ xác nhận thay vì lấp bằng suy đoán.
Cố vấn và kiểm duyệt chuyên môn: ThS.BS.CKII Mai Thị Phương, bác sĩ sản phụ khoa, 17 năm kinh nghiệm, nguyên bác sĩ Bệnh viện Hùng Vương, Founder Phòng khám Sản Phụ khoa Mai Phương. Chứng chỉ hành nghề số 0016893/HCM-CCHN.
Biên tập: Đội ngũ nội dung Phòng khám Sản Phụ khoa Mai Phương. Xuất bản: 27/08/2026. Cập nhật: 27/08/2026.
Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết mang tính cung cấp thông tin, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Mẹ không tự ý dùng thuốc, tăng liều, giảm liều hay ngưng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ đang theo dõi thai kỳ. Có dấu hiệu bất thường, mẹ liên hệ cơ sở y tế gần nhất.
Căn cứ: Điều 9 khoản 1 và khoản 2 Nghị định 342/2025, nội dung quảng cáo dịch vụ khám bệnh chữa bệnh phải có tên, địa chỉ, số giấy phép hoạt động, thời gian hoạt động của cơ sở, và phạm vi hoạt động chuyên môn đã được phê duyệt. Nguồn:
IPS/LUẬT KINH DOANH/wiki/khai-niem/quang-cao-nganh-hang-nhay-cam.md
Không có thuốc nào tuyệt đối an toàn, và cũng không có thuốc nào tuyệt đối cấm trong thai kỳ. Có nhóm thuốc mẹ bầu dùng được khi có chỉ định, và có nhóm cần tránh. Việc cần làm khi phân vân không phải tự đoán rồi uống bừa, cũng không phải nhịn hẳn, mà là hỏi bác sĩ trước khi uống và hỏi bác sĩ trước khi ngưng.
Các nhóm cần tránh hoặc phải rất thận trọng gồm: nhóm giảm đau kháng viêm NSAID như ibuprofen, diclofenac, aspirin liều thường, đặc biệt từ tuần 20 trở đi; kháng sinh doxycyclin và nhóm có tên kết thúc bằng floxacin; thuốc trị mụn đường uống có dẫn xuất vitamin A; thuốc cắt bịch không nhãn và thuốc nam thuốc bắc không rõ thành phần.
Cách phân loại thuốc theo chữ cái A, B, C, D, X nay không còn được dùng nữa, vì nó khiến người ta chủ quan. Theo cập nhật mới, việc đánh giá dựa trên từng hoạt chất cụ thể và từng giai đoạn thai kỳ. Vì vậy mẹ nên nhìn thành phần ghi trên bao bì, đừng chỉ nhìn tên thương mại của thuốc.
Không tự ngưng. Mẹ đang điều trị cường giáp, suy giáp, cao huyết áp hay tiểu đường thì tuyệt đối không tự bỏ thuốc vì sợ hại con. Cách xử lý đúng là gặp bác sĩ để đổi sang loại phù hợp cho thai kỳ. Tự ngưng thuốc cường giáp có thể dẫn tới cơn bão giáp, rất nguy hiểm cho cả mẹ và con.
