Tag: phamthithom

Posted on

Giữ chân nhân viên mới: không phải tại lương thấp — 3 việc phải làm trong 90 ngày đầu

Sáng hôm ấy tôi đang pha một ly trà ở phòng khám. Nắng mới lên, mùi trà ấm bốc lên tay. Điện thoại rung. Là tin nhắn của cô bé lễ tân mới — bạn vào chưa đầy một tháng. “Chị ơi, em xin phép nghỉ ạ.” Tôi đọc lại lần hai. Rồi lặng người.

Ly trà vẫn còn nóng trên tay, mà trong lòng tôi tự dưng lạnh đi một chút.

Tối hôm đó, tôi đứng trước gương. Bạn biết không, câu đầu tiên hiện lên trong đầu tôi không phải là “bạn ấy sai ở đâu”, mà là: “Hay tại mình trả lương chưa đủ cao?”. Tôi cứ xoáy vào con số ấy. Tăng thêm được bao nhiêu. Có níu được người không.

Nếu bạn từng đứng đúng chỗ tôi đứng tối đó — điện thoại trên tay, một cái tên vừa rời đi, và câu hỏi “tại mình?” cứ lởn vởn — thì tôi muốn nói với bạn ngay một điều: không phải lỗi của bạn. Cũng không phải tại đồng lương. Và quan trọng nhất — chuyện này sửa được.

Sau này tôi mới hiểu ra: người ta thường không rời đi vì tiền. Họ rời đi vì ba tháng đầu chẳng ai thật sự đón họ.

Trong bài này, tôi sẽ kể bạn nghe ba việc tôi đang tự tay làm ở phòng khám của mình — ba việc bạn có thể bắt đầu ngay trong 90 ngày đầu của một người mới. Không cần tăng lương. Không cần phòng nhân sự.

Chỉ cần bạn bắt đầu, từ tuần này.

Hóa ra tôi đã hỏi sai câu: người ta không nghỉ vì lương

Cả tuần đó tôi loay hoay với một câu hỏi. Lương. Có phải tại lương?

Tôi tính đi tính lại. Định bụng đợt tới sẽ nâng thêm cho các bạn một chút. Cho chắc.

Rồi tôi gặp anh Nguyễn Duy Linh.

Anh là cố vấn vận hành chuỗi bán lẻ, 21 năm trong nghề, đi qua 16 chuỗi số 1 ở lĩnh vực của họ, đồng hành cùng hơn 500 chủ chuỗi (theo anh Nguyễn Duy Linh). Tôi gặp anh ở một lớp học IPS kéo dài 5 ngày. Ngồi nghe anh nói, tôi thấy nóng mặt. Vì anh gọi đúng tên cái sai của mình.

Anh bảo: người làm dịch vụ, bán lẻ nghỉ việc phần lớn không phải vì lương thấp. Họ nghỉ vì bị bỏ rơi trong khoảng 90 ngày đầu.

Câu đó làm tôi lặng đi.

Tôi cứ đứng ở gốc mà tưởng mình đang chữa bệnh. Tăng lương chỉ là chữa cái ngọn. Gốc bệnh nằm ở chỗ khác: một người mới bước vào tiệm của bạn, ngày đầu tiên chẳng ai đón, chẳng ai dẫn, bị quăng thẳng vào việc. Họ đứng đó, lạc lõng, không biết mình thuộc về đâu. Và họ lặng lẽ quyết định ra đi trước cả khi bạn kịp nhận ra.

Anh Linh gọi cái đó là EX (trải nghiệm nhân viên). Nghe thì Tây, nhưng nghĩa rất gần: cảm giác của một con người trong những ngày đầu ở chỗ làm mới. Được chào đón, hay bị bỏ mặc. Chỉ vậy thôi. Người mới quyết định ở hay đi từ chính những ngày đầu tiên đó — không phải từ con số trên bảng lương.

Và đây là điều tôi muốn nói thẳng với bạn. Nếu nhân viên của bạn cứ vào rồi đi, không phải vì bạn keo. Cũng không phải vì bạn dở. Bạn chỉ chưa từng được ai chỉ cho cách đón một người mới cho tử tế. Tôi cũng vậy.

Gánh nặng đó, đặt xuống đi. Nó không nằm ở túi tiền của bạn. Nó nằm ở một thứ bạn hoàn toàn làm được.

Cứ 10 người bước vào, 5 người đi ra — “cửa tử 90 ngày” đang âm thầm rút tiền của bạn

Có một con số làm tôi lạnh sống lưng khi anh Linh nói ra.

Ngành bán lẻ ở mình, cứ 10 người bước vào cửa hàng làm việc thì đến năm sau chỉ còn một nửa ở lại — và phần lớn những người ra đi lặng lẽ ấy rơi ngay trong ba tháng đầu, khi họ còn chưa kịp thuộc tên đồng nghiệp (theo anh Nguyễn Duy Linh). Còn quán ăn, quán cà phê thì tôi nghe mà thương: gần như thay cả đội mỗi năm. Cứ tuyển. Rồi lại tuyển.

Tôi ngồi nghĩ về phòng khám của mình. Về những gương mặt tôi đã phỏng vấn, đã dặn dò, rồi một sáng thấy trống chỗ.

Nhưng anh Linh không để tôi chìm trong đó lâu. Anh kể về Ritz-Carlton — khách sạn mà cả ngành thay người đến gần tám phần mười mỗi năm, vậy mà họ chỉ mất chừng hai phần mười, chỉ vì họ chăm chút cách đón một người mới đến làm (theo anh Linh, cùng nguồn). Nghe xong tôi nhẹ cả người. Hoá ra giữ người không phải số phận. Nó là việc làm được.

Anh gọi ba tháng đầu ấy là “cửa tử 90 ngày”. Cái tên nghe rùng mình, nhưng đúng. Mỗi người bước qua cửa ấy rồi quay đi, họ không đi tay không đâu — họ mang theo tiền bạn đã bỏ ra để tuyển, mang theo bao buổi bạn đứng cạnh cầm tay chỉ việc. Tất cả đổ xuống sông. Mà thứ đau nhất là chẳng ai ghi nó vào sổ. Nó âm thầm rút tiền của bạn, tháng này qua tháng khác.

Anh Linh có đưa tôi một cái “bảng điểm sức khỏe đội ngũ” để soi: qua ngày 21 nên còn giữ được ít nhất 8 trên 10 người, qua ngày 90 còn 7, qua một năm còn 6 (theo anh, cùng nguồn). Tôi chép vào sổ tay. Không phải để chấm điểm ai. Để biết mình đang ở đâu.

Vì có nhìn thấy cửa tử, mình mới bịt được nó.

3 việc phải làm ngay trong tuần này — trước cả ngày nhân viên đi làm

Tin tốt là bạn không cần một phòng nhân sự. Cũng không cần tăng lương cho ai cả. Tôi biết ngân sách của một tiệm nhỏ mỏng đến mức nào — tôi sống trong nó mỗi ngày. Nên ba việc dưới đây tôi chọn đúng vì một lý do: bạn làm được ngay tuần này, cả khi tiệm chỉ có vài người và bạn vẫn đang tự tay lo mọi thứ. Không tốn thêm một đồng. Chỉ tốn một buổi ngồi xuống thật sự.

Việc 1 — Viết ra “ngày đầu tiên lý tưởng” cho người mới

Cầm cây bút lên. Trước khi bạn nghĩ tới quy trình, KPI hay bất cứ thứ gì, hãy trả lời ba câu rất đơn giản: Ngày đầu tiên, ai là người đón bạn ấy? Trong buổi sáng đó, bạn muốn bạn ấy cảm thấy gì? Và bạn ấy được chạm vào tinh thần nơi này — mùi phòng khám, tiếng chào, ánh mắt của mọi người — trước hay sau khi bị quăng vào việc?

Nguyên tắc của Day 0–1 chỉ có một câu: đón người mới như một vị khách — đón người mới (onboarding) tử tế trước khi giao việc (theo anh Nguyễn Duy Linh). Đừng dúi ngay cái máy tính tiền vào tay họ. Đừng bắt học thuộc bảng giá trong mười phút đầu.

Ở phòng khám của tôi, tôi tưởng tượng thế này. Bạn điều dưỡng mới đến, chị lễ tân cũ ra tận cửa, gọi đúng tên bạn ấy. Có một chỗ ngồi đã dọn sẵn, một ly nước ấm. Nửa buổi đầu chỉ để đi một vòng, biết cái tủ thuốc ở đâu, biết ai là ai, nghe chị Mai Phương kể vì sao mình mở phòng khám này. Việc chưa cần vội. Cảm giác “mình thuộc về đây” mới cần đến trước.

Đây chính là điều tôi đang tự tay làm, khi ngồi quy trình hoá từng vị trí — lễ tân, điều dưỡng, tư vấn. Tôi viết ra “ngày đầu tiên lý tưởng” cho mỗi vai, để dù tôi có vắng mặt, người mới vẫn được đón tử tế. Một trang giấy thôi. Nhưng nó quyết định người ta ở hay đi.

Việc 2 — Đặt 2 điểm hẹn Day 21 & Day 90, và giao một “Buddy”

Mở lịch ra. Ngay bây giờ. Với mỗi người mới, bạn đặt sẵn hai cái hẹn: một ở ngày thứ 21, một ở ngày thứ 90. Đây là hai checkpoint (điểm hẹn đánh giá) — hai lần bạn chủ động ngồi lại hỏi bạn ấy đang thế nào. Vì sao phải đặt trước? Vì nếu không ghim vào lịch, nó sẽ không bao giờ xảy ra. Người mới cứ thế lặng lẽ trôi, rồi một sáng nhắn tin xin nghỉ — và bạn còn chẳng kịp hiểu vì sao. Đừng để ai rơi trong im lặng.

Rồi việc thứ hai, quan trọng không kém: giao cho người mới một Buddy (đồng nghiệp kèm cặp). Nghe kỹ chỗ này — Buddy phải là một đồng nghiệp ngang hàng, KHÔNG phải bạn, không phải sếp. Người mới không dám hỏi sếp câu “ngớ ngẩn”. Họ sợ bị đánh giá. Nhưng với một chị đồng nghiệp cùng vai, họ dám hỏi “cái này em làm sao?” mười lần không ngại. Chính những câu hỏi nhỏ đó giữ họ lại.

Cách Buddy kèm cũng dễ nhớ, đi ba nấc: làm mẫu → làm cùng → để họ làm độc lập. Chị Buddy làm cho xem một lần. Lần sau làm chung. Lần thứ ba đứng lùi lại, để bạn mới tự làm, chỉ đỡ khi cần. Ba nấc, hết.

Muốn làm bài bản hơn thì đây là phần tham khảo, không bắt buộc: anh Linh gợi ý một “tuần nền móng” (Foundation Week) ở Day 2–7, khoảng 56 giờ đào tạo chia theo tỉ lệ 30% lý thuyết, 40% thực hành, 30% hỏi–đáp (theo anh Nguyễn Duy Linh. Và đến buổi hẹn Day 21, hãy cho một phản hồi thật rõ ràng, theo ba ngả: tiếp tục / gia hạn thêm 7 ngày / dừng sớm. Rõ ràng là tử tế. Mập mờ mới là tàn nhẫn.

Việc 3 — Mở bảng nghỉ việc, đếm % người rơi trong 90 ngày đầu

Việc cuối nhẹ nhàng thôi, nhưng nó thay đổi mọi thứ. Bạn lấy cuốn sổ, hay cái file Excel, hay chỉ là trí nhớ của mình ra. Rồi ngồi đếm: trong những người đã rời đi, bao nhiêu phần trăm rơi ngay trong 90 ngày đầu?

Tôi biết cảm giác này không dễ chịu. Nhưng bạn làm ơn đừng tự trách. Đây không phải phiên toà. Đây chỉ là một phép đếm.

Nỗi đau đáng sợ nhất là nỗi đau mơ hồ — cái cảm giác “sao mãi không giữ được người” cứ lởn vởn mà không hình dạng. Khi bạn biến nó thành một con số, nó thôi mơ hồ. Nó thành thứ bạn kiểm soát được. Bạn nhìn thẳng vào “cửa tử 90 ngày” và thấy nó đã lặng lẽ lấy đi của bạn bao nhiêu tiền tuyển, bao nhiêu công đào tạo.

Một con số. Xấu cũng được. Vì đó là vạch xuất phát. Bạn không thể sửa thứ mình chưa dám đo.

Khung Day 0→90 gói gọn trên một trang để bạn dán lên tường

Cả hành trình nhân viên dài đó rút lại chỉ còn bốn mốc. Bạn in ra, dán cạnh chỗ pha trà, ai đi ngang cũng thấy.

  • Day 0–1 — Đón như một vị khách. Chưa giao việc vội. Cho người mới ngửi cái không khí, thấy tinh thần chỗ mình làm trước đã.
  • Day 2–7 — Tuần nền móng (Foundation Week). Ngồi lại dạy tử tế, khoảng 56 giờ, chia 30% lý thuyết – 40% thực hành – 30% hỏi đáp (theo anh Nguyễn Duy Linh).
  • Day 8–21 — Buddy kèm cặp, đi 3 nấc. Làm mẫu cho họ xem. Làm cùng họ. Rồi buông cho họ tự làm.
  • Day 21 — Feedback 3 ngả. Ngồi xuống nói thẳng: tiếp tục, gia hạn thêm 7 ngày, hay dừng sớm cho cả hai đỡ khổ.

Bốn dòng. Vậy thôi.

Tôi biết bạn đang nghĩ gì. Tiệm mình có mấy người, lấy đâu ra 56 giờ, lấy đâu ra Buddy. Không sao. Đây là khung để soi, không phải cái còng để bạn tự trói. Chọn phần vừa sức làm trước — có khi tuần này bạn chỉ làm nổi mỗi việc “đón như một vị khách”, thế cũng đã hơn hôm qua rồi.

Và tôi phải nói thật lòng, vì đây là chuyện người với người: làm đúng khung này sẽ giảm rủi ro mất người, chứ không ai đảm bảo giữ được 100%. Mỗi tiệm một cảnh, mỗi con người một tính. Có bạn rồi vẫn đi. Nhưng khi bạn đón họ tử tế từ ngày đầu, số người ở lại sẽ khác. Bạn sẽ thấy.

Xây người trước khi xây chuỗi

Có một câu của anh Linh tôi cứ nhớ mãi: xây người trước khi xây chuỗi.

Nghe thì to tát, nhưng ý rất đời. Người mới của bạn được đón tử tế, được kèm, được thấy mình thuộc về nơi này — đó là EX (trải nghiệm nhân viên) tốt. Mà một bạn lễ tân vui, một bạn điều dưỡng an tâm, thì khách bước vào cũng cảm được cái ấm đó. EX tốt đẻ ra CX (trải nghiệm khách hàng) tốt. Khách mới, vì thế, mới chịu ở lại với mình.

Nói thật, tôi làm tất cả những việc này không phải vì thích quy trình. Tôi làm vì tôi thèm được rảnh tay. Thèm một đội ngũ tự chạy khi tôi vắng mặt — để tôi dám nghỉ một buổi đưa con đi khám mà phòng khám vẫn êm. Để tôi còn sức mà nghĩ chuyện mở rộng, thay vì tối nào cũng ôm điện thoại lo ai lại xin nghỉ.

Và tôi cũng nói luôn cho thật: khung này còn đi sâu hơn nữa sau mốc 90 ngày — chuyện trả lương kiểu “3 cục”, minh bạch đãi ngộ, thậm chí cho người giỏi làm chủ một phần qua ESOP (chương trình cho nhân viên sở hữu cổ phần). Nhưng đó là tầng chuyên môn sâu của anh Linh, tôi để link bên dưới cho bạn nào muốn đi tiếp.

Tôi là Phạm Thị Thơm — dược sĩ, và là người đang từng ngày xây một đội ngũ biết tự chạy ở Phòng khám sản phụ khoa Mai Phương. Tôi không viết bài này từ tháp ngà. Tôi viết từ chính những buổi sáng lặng người vì một tin nhắn xin nghỉ. Nếu bạn cũng đang ở đó, tôi đi cùng bạn.

Nếu tuần này bạn chỉ làm được một việc thôi, thì hãy làm việc này: mở bảng nghỉ việc ra và đếm. Đếm xem 90 ngày đầu đã lấy đi của bạn bao nhiêu người. Con số đó sẽ nói cho bạn nhiều hơn cả bài viết này.

Còn nếu bạn muốn xem trọn khung Day 0→365 — cả phần lương “3 cục” và ESOP mà tôi vừa nhắc — thì đọc bài gốc của anh Nguyễn Duy Linh tại đây. Người đã đi qua 16 chuỗi số 1, tôi may mắn gặp trong lớp IPS.

Về tác giả

Tôi là Phạm Thị Thơm — dược sĩ, và hiện là Giám đốc kinh doanh Phòng khám sản phụ khoa Mai Phương. Công việc mỗi ngày của tôi không chỉ là con số kinh doanh, mà là ngồi xuống tuyển, đào tạo và giữ từng bạn lễ tân, điều dưỡng, tư vấn — rồi quy trình hoá từng vị trí để phòng khám tự chạy được cả khi tôi vắng mặt. Những gì tôi viết ở đây là chuyện tôi đang sống cùng, chứ không phải lý thuyết.

Bài viết này lấy cảm hứng và khung chuyên môn từ anh Nguyễn Duy Linh — cố vấn vận hành chuỗi bán lẻ, người tôi may mắn gặp tại lớp IPS.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nhân viên mới thường nghỉ trong 3 tháng đầu dù lương ổn?

Phần lớn nhân viên mới nghỉ việc không phải vì đồng lương, mà vì cảm giác bị bỏ rơi ngay trong 3 tháng đầu thử việc. Người ta quyết định ở hay đi từ những ngày đầu tiên — dựa trên việc được chào đón hay bị quăng vào việc một mình. Sửa cái gốc đó, bạn sửa được phần lớn câu chuyện.

Giữ chân nhân viên mới có bắt buộc phải tăng lương không?

Không. Cái người mới cần trước tiên là một hành trình đón tử tế — được kèm cặp, được hỏi han — và điều đó gần như không tốn thêm đồng nào. Lương quan trọng, nhưng nó hiếm khi là lý do thật khiến người ta bỏ đi sớm.

Onboarding (đón người mới) cho spa, phòng khám hay quán nhỏ nên bắt đầu từ đâu?

Hãy bắt đầu bằng việc ngồi xuống viết ra “ngày đầu tiên lý tưởng”: ai đón họ, họ cảm thấy gì. Ngày đầu, hãy đón người mới như một vị khách chứ đừng quăng vào việc ngay. Việc giữ nhân viên spa, phòng khám bắt đầu từ chính buổi sáng đầu tiên đó.

Buddy trong hành trình nhân viên là gì, vì sao không nên để sếp trực tiếp kèm?

Buddy (đồng nghiệp kèm cặp) là một người ngang hàng đi cùng người mới: làm mẫu, làm cùng, rồi để họ làm độc lập. Không nên để sếp trực tiếp kèm, vì trước sếp người mới thường ngại hỏi những điều “sợ bị chê là dở” — mà chính những câu đó mới cần được hỏi.

Làm sao đo phòng khám/cửa hàng của tôi đang mất bao nhiêu người trong 90 ngày đầu?

Mở bảng nghỉ việc ra và đếm: trong số người từng vào, bao nhiêu phần trăm rời đi trong vòng 90 ngày. Con số đó biến nỗi lo mơ hồ thành thứ bạn kiểm soát được — và cho thấy “cửa tử 90 ngày” đang lấy đi bao nhiêu tiền tuyển dụng, đào tạo. Ngành bán lẻ Việt Nam mất tới khoảng 50% nhân sự mỗi năm, phần lớn rơi ngay 3 tháng đầu (theo anh Nguyễn Duy Linh).

Posted on

Con uống canxi mãi vẫn thấp còi, mẹ sợ con còi xương? Khoan hoảng đã – lời thật của một dược sĩ cũng là một người mẹ

Hai giờ sáng.

Bạn quờ tay ra sau lưng con, và chạm phải một mảng áo ướt đẫm. Phòng có nóng đâu. Quạt vẫn quay đều, cửa sổ vẫn hé. Vậy mà lưng con thì ướt, tóc mai dính bết vào trán. Tim bạn hẫng đi một nhịp.

Bạn với lấy điện thoại.

Gõ vội “dấu hiệu còi xương ở trẻ”. Rồi bạn rơi vào một cái hố. Cả trăm bài viết, mỗi bài nói một kiểu. Bài này bảo mồ hôi trộm là còi xương chắc rồi. Bài kia dọa để lâu con lùn cả đời. Bài nữa liệt kê mười mấy dấu hiệu mà con bạn dính đúng ba cái. Càng đọc, tay càng lạnh. Càng đọc, càng thấy mình là một người mẹ tệ.

Bạn nằm đó, trong bóng tối, ôm cái điện thoại sáng trưng và một mớ nỗi sợ không lối ra.

Tôi biết cái hố đó. Tôi từng thấy rất nhiều người mẹ ngã vào.

Tôi viết bài này để nắm tay bạn, kéo bạn ra khỏi cái hố đó.

Tin nhắn gần nửa đêm và người mẹ tự trách mình

Có một mẹ theo dõi tôi đã mấy năm.

Gần nửa đêm hôm ấy, chị nhắn cho tôi. Tôi đọc mà thương. Câu chữ run run, viết rồi xóa, xóa rồi viết lại – tôi nhìn cái dấu “…” nhấp nháy hồi lâu mới thành một đoạn dài.

Chị kể: mấy đêm liền con ra mồ hôi trộm ướt cả gối. Đêm ngủ cứ giật mình thon thót. Rồi con đã hơn một tuổi mà chưa mọc cái răng nào, trong khi con nhà người ta cùng tháng đã cười nhe mấy chiếc.

Ba dấu hiệu.

Chị tự ghép chúng lại với nhau, như ghép một bản án. Và chị tự tuyên: “Chắc con em còi xương nặng rồi chị ơi.”

Rồi câu sau mới là câu làm tôi nghẹn: “Em nuôi con kém quá.”

Chị không hỏi tôi con chị bị gì. Chị đang tự trách mình.

Tôi cầm điện thoại, ngồi im. Con chữ nào cũng thấy nặng.

Tôi hiểu cơ chế vi chất đủ để không hoảng như chị. Nhưng tôi không phải bác sĩ Nhi. Tôi không được phép, và không nỡ, phán một câu chắc nịch về đứa con tôi chưa từng gặp mặt. Muốn giúp thì cồn cào. Sợ nói sai thì run.

Nếu đêm nay bạn cũng đang ôm con và ôm luôn cả câu tự trách ấy — tôi xin nói với bạn một điều trước đã.

Bạn không hề đơn độc.

Tôi là dược sĩ, nhưng xin nói thật một điều trước đã

Tôi làm dược hơn sáu năm.

Đủ lâu để tôi hiểu vi chất đi vào cơ thể con người theo đường nào, chất nào cần chất nào mới hoạt động, vì sao có thứ uống vào mà cơ thể chẳng dùng được bao nhiêu. Tôi không nói điều này để bạn tin tôi giỏi. Tôi nói để bạn hiểu vì sao đêm hôm đó, khi cầm cái tin nhắn run run của mẹ ấy, tôi lại khựng lại lâu đến thế.

Bởi vì biết cơ chế là một chuyện. Ngồi phán một đứa trẻ mình chưa từng thấy mặt bị bệnh gì – là chuyện hoàn toàn khác.

Tôi không phải bác sĩ Nhi. Tôi cũng không phải chuyên gia dinh dưỡng trẻ em. Con của bạn là một cơ thể riêng, có bệnh sử riêng, có những thứ chỉ người khám trực tiếp mới thấy. Tôi hiểu đủ để giải thích cho bạn tại sao – nhưng tôi tự biết mình không đủ tư cách để kết luận con bạn bị gì.

Và đó chính là chỗ giằng xé.

Một bên là mẹ đang hoảng, nhắn tin lúc nửa đêm, cần một người nói cho đỡ sợ. Một bên là nỗi sợ của chính tôi: lỡ tôi nói sai một câu, mẹ ấy tin, rồi làm theo – thì đứa nhỏ gánh. Tôi thà bị chê là “dược sĩ gì mà không dám trả lời thẳng”, còn hơn buột miệng một câu mình không chắc rồi ân hận cả đời.

Nên tôi chọn cách này: tôi kể cho bạn nghe cơ chế, đủ để bạn bình tĩnh và hiểu chuyện. Phần chẩn đoán, tôi để dành cho bác sĩ của con.

Thương con, không có nghĩa là được phép đoán liều.

Vì sao con uống canxi mãi vẫn thấp còi: canxi không tự đi vào xương một mình

Đây là câu tôi nhận nhiều nhất: “Con uống canxi mãi vẫn thấp còi, sao chị?”

Và tôi hiểu vì sao bạn ức. Bạn đã mua đúng thứ người ta khuyên. Bạn cho con uống đều. Bạn không hề lười. Vậy mà cái vạch chiều cao trên tường vẫn cứ đứng im.

Để tôi kể bạn nghe canxi thật ra đi đường nào.

Canxi uống vào không tự nhảy vào xương được. Nó cần người mở cửa, và cần người dẫn đường.

Người mở cửa là vitamin D3. Không có D3, thành ruột gần như “đóng cửa” — canxi trôi qua rồi theo đường thải ra ngoài, cơ thể hấp thu được rất ít. Bạn cho con uống cả hũ canxi, nhưng nếu thiếu D3 thì phần lớn chỗ đó đi ngang qua con, không ở lại.

Giả sử canxi đã vào được máu rồi. Nó vẫn cần người dẫn đường.

Người dẫn đường là vitamin K2, dạng MK7. K2 làm một việc âm thầm mà quan trọng: đưa canxi đi đúng chỗ – vào xương, vào răng – thay vì để canxi lang thang lắng đọng nhầm nơi không nên. Có canxi, có D3 mà thiếu K2, thì canxi vào được nhà nhưng không tới được đúng phòng.

Thiếu bộ đôi này – thiếu vitamin D3 K2 MK7 – thì canxi bổ sung phần lớn bị lãng phí.

Đó, gọn lại là vậy. Không phải con bạn “không hấp thu được”, mà là canxi đi vào một mình thì lạc đường.

Tôi kể ra không phải để bạn chạy đi mua ngay thứ gì. Tôi kể để bạn thở ra một cái đã.

Vì tôi biết cái ý nghĩ đang gặm bạn mỗi đêm: “Hay tại mình nuôi con dở?” Không đâu. Bạn cho con uống canxi đều đặn nghĩa là bạn đã thương con, đã lo, đã cố. Bạn không thiếu tình thương với con. Bạn chỉ thiếu đúng một mảnh ghép kiến thức mà chẳng ai nói cho bạn nghe cho tử tế.

Và một mảnh ghép còn thiếu thì tìm lại được.

Nhưng khoan – mồ hôi trộm chưa chắc là còi xương

Đến đây, tôi biết nhiều mẹ đang gật gù: “À, ra là thiếu D3 với K2, con em đúng rồi.” Rồi tay đã lăm le mở giỏ hàng.

Khoan.

Hiểu được cơ chế canxi đi vào xương là một chuyện. Nhưng hiểu cơ chế không cho phép bạn – hay tôi – tự ghép vài dấu hiệu lại rồi tuyên một cái án cho con. Đó là hai việc hoàn toàn khác nhau.

Mồ hôi trộm ướt gối ban đêm. Ngủ hay giật mình, vặn mình. Hơn một tuổi mà chưa thấy cái răng nào. Ba dấu hiệu này, mẹ nào cũng thuộc lòng, và mẹ nào cũng gán ngay cho “còi xương”. Nhưng sự thật thà hơn thế nhiều: mỗi dấu hiệu ấy có thể đến từ rất nhiều nguyên nhân. Trẻ con vốn trao đổi chất mạnh, ra mồ hôi khi ngủ là chuyện thường. Giật mình có thể chỉ là hệ thần kinh còn non. Mọc răng sớm hay muộn nhiều khi là chuyện của gen, của mỗi đứa một khác.

Ghép ba mảnh lại thành một bức tranh còi xương – nghe rất hợp lý. Nhưng hợp lý không phải là đúng.

Điều tôi sợ nhất, thật lòng, không phải là con bạn còi. Mà là cảnh một người mẹ nửa đêm tự chẩn cho con, rồi tự tay mua canxi về cho uống theo cảm tính. Bổ sung sai, thừa cũng hại chứ chẳng phải cứ uống là lành.

Cơ thể một đứa trẻ cần được nhìn tổng thể – không phải qua ba từ khóa gõ vội trên điện thoại. Việc của mẹ là quan sát, và đưa con đến đúng người. Việc kết luận, xin để dành cho người có đủ dữ kiện trong tay để làm việc đó – là bác sĩ của con.

Một dấu hiệu chưa bao giờ là một kết luận.

Những mẹ đến với tôi để giảm cân, nhưng luôn hỏi thêm về con

Nói thật với bạn, tôi không phải người viết về trẻ con.

Những mẹ tìm đến tôi, ban đầu, đều vì một lý do khác. Họ theo dõi tôi để lấy lại vóc dáng sau sinh – một cách an toàn, không mất sữa. Bởi vì tôi đã đi qua đúng con đường đó. Sau sinh, tôi từng 64kg trên chiều cao 1m60. Từng nằm quay mặt vào tường, tự ti đến mức không muốn ai nhìn. Rồi tôi gỡ mình ra được, về 47kg, không phải bằng nhịn ăn cực đoan hay bỏ sữa của con. Sau này còn xỏ giày chạy, và về đích một chặng marathon 42km ở Phú Yên.

Nên khi họ nhắn tin, câu đầu thường là về cân nặng của họ.

Nhưng gần như lần nào cũng vậy – cuối tin nhắn lại nối thêm một câu. Nhỏ hơn. Rụt rè hơn.

“Chị ơi, mà con em dạo này mồ hôi trộm ướt hết gối…”

“Con em 13 tháng chưa mọc răng, có sao không chị?”

Trong hàng trăm tin mỗi ngày, luôn có một nhóm câu hỏi như thế. Không phải về mẹ. Về con.

Và tôi hiểu vì sao. Một người mẹ, dù đang lo cho chính mình, thì trong lòng vẫn luôn có một góc dành trọn cho đứa nhỏ. Lo cho dáng của mình, mà vẫn không quên được cái lưng ướt mồ hôi của con lúc nửa đêm.

Tôi không lo cho con bạn thay bạn được. Nhưng tôi có thể lo cho bạn — để bạn đủ sức mà lo cho con.

Vì suy cho cùng, mẹ khỏe thì mới đủ sức lo cho con khỏe.

Chỗ tôi tìm được để yên tâm dẫn mẹ đến đọc: blog dinh dưỡng Nutikids

Suốt một thời gian dài, mỗi lần có mẹ nhắn hỏi về con, tôi lại rơi vào cái thế khó ấy: muốn giúp mà sợ nói sai. Tôi thèm có một chỗ để đặt tay mẹ vào đó rồi nói “mẹ đọc cái này đi, người ta giải thích tử tế lắm” – mà không phải nơm nớp lo mình đang đẩy mẹ tới một nơi hù dọa để bán hàng.

Rồi tôi tìm được blog dinh dưỡng Nutikids.

Điều đầu tiên chạm vào tôi là cách họ tự gọi mình: đội ngũ dinh dưỡng đồng hành cùng mẹ. Không phải “hãng dược” đứng trên bục nói xuống. Là đi bên cạnh. Và triết lý họ nói thẳng ra – “không bán nỗi sợ của cha mẹ” — đúng thứ tôi vẫn tin. Họ chọn giáo dục trước, chọn để mẹ hiểu, chứ không chọn giật tít cho mẹ hoảng.

Có bốn điều ở Nutikids khiến tôi quý, thật lòng.

Một, họ giải thích tử tế. Mẹ đọc là hiểu, không bị choáng giữa một rừng thuật ngữ. Đọc xong thấy nhẹ đầu chứ không thấy mình dốt.

Hai, họ không thổi phồng số liệu, không dọa để mẹ vội vàng. Nói vừa đủ, nói đúng.

Ba – và đây là điều tôi trân trọng nhất – họ luôn khuyên mẹ cho con đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Một đơn vị làm về dinh dưỡng mà dám đặt việc “đưa con đi gặp bác sĩ” lên trên chuyện bán được hàng, thì tôi tin. Họ đặt an toàn của con lên trước doanh số.

Bốn, giọng họ ấm. Gọi người đọc là “mẹ”, không phán xét ai nuôi con kém.

Nếu bạn đang đúng nỗi lo mà tôi kể từ đầu bài, tôi mời bạn đọc thử bài họ viết về dấu hiệu còi xương ở trẻ và cách bổ sung D3K2 đúng — đọc để hiểu cho đúng, chứ không phải để hoảng thêm.

Slogan của họ, tôi thích đến mức nhớ nằm lòng: “Vững nền tảng, cao tương lai.” Chiều cao của con không đến từ một cú bổ sung thần kỳ nào cả. Nó đến từ nền tảng, xây mỗi ngày một chút.

Sáng hôm sau, giọng mẹ ấy đã khác

Quay lại người mẹ nhắn tin gần nửa đêm hôm ấy.

Tôi không kê cho chị ấy loại canxi nào. Tôi không phán con chị ấy còi xương hay không. Tôi làm đúng một việc: gửi chị ấy chính bài kiến thức của Nutikids, rồi dặn – mẹ đọc kỹ đi, bình tĩnh đã, rồi hẵng tính.

Rồi tôi để điện thoại xuống. Thú thật, tôi cũng chẳng ngủ ngon.

Sáng hôm sau, chuông tin nhắn kêu khi tôi đang pha sữa. Vẫn là chị ấy. Nhưng giọng chữ đã khác hẳn cái run rẩy đêm qua.

Chị ấy bảo đã đỡ hoảng nhiều. Đọc xong chị hiểu ra một điều làm chị nhẹ cả người: mồ hôi trộm ở con có thể do nhiều nguyên nhân, không phải cứ ướt gối là còi xương như chị tự gán cho mình cả đêm. Và bài viết ấy khuyên chị nên cho con đi khám để bác sĩ đánh giá, thay vì tự mua canxi cho con uống theo cảm tính.

Chị ấy đã đưa con đi khám.

Kết quả thế nào là chuyện riêng của gia đình chị, tôi không kể ở đây, và cũng không cần kể. Vì điều tôi muốn bạn thấy không nằm ở kết quả.

Nó nằm ở khoảnh khắc một người mẹ đang hoảng, đang tự trách mình lúc nửa đêm, được kéo về lại trạng thái sáng suốt để quyết định đúng cho con.

Chỉ vậy thôi.

Một bài kiến thức tử tế, đến đúng lúc, đôi khi làm được một việc lớn hơn ta tưởng: nó gỡ một người mẹ ra khỏi cơn hoảng, và trả lại cho chị ấy sự bình tĩnh — thứ mà một đứa trẻ đang ốm cần ở mẹ nó hơn bất cứ hộp canxi nào.

Nếu đêm nay bạn cũng đang lo cho con: ba bước nhỏ

Nếu bạn đang đọc dòng này lúc nửa đêm, một tay giữ điện thoại, một tay còn đặt sau lưng con – tôi muốn nói với bạn ba điều thôi. Không phải để bạn làm cho đủ. Chỉ để bạn thở lại đã.

Một. Đặt điện thoại xuống. Hít một hơi.

Một dấu hiệu, tự nó, chưa nói lên điều gì. Mồ hôi trộm chưa chắc là còi xương. Con vặn mình, chậm mọc răng hơn bạn bên cạnh – cũng vậy. Bạn đang hoảng, và cơn hoảng lúc 2 giờ sáng luôn phóng đại mọi thứ. Cứ để tim mình chậm lại một nhịp trước khi kết luận bất cứ điều gì.

Hai. Thay vì lướt trăm bài mâu thuẫn, đọc một bài tử tế.

Cái hố cả trăm bài cãi nhau chỉ khiến bạn hoảng thêm. Bạn không cần đọc nhiều. Bạn cần đọc đúng một chỗ hiểu cho tới. Tôi mời bạn đọc thử bài của Nutikids — đọc rồi tự cảm nhận giọng họ, tự đánh giá xem có tử tế thật không. Tôi không ép bạn tin tôi. Tôi chỉ đưa bạn tới cửa.

Ba. Nếu con có dấu hiệu bất thường kéo dài — cho con đi khám.

Đừng tự ghép dấu hiệu rồi tự mua canxi theo cảm tính. Hãy để bác sĩ của con nhìn tổng thể và đánh giá. Đây là chuyện của con bạn, xứng đáng một câu trả lời chắc chắn, không phải một phỏng đoán lúc nửa đêm.

Đừng cầu toàn. Hãy cầu bền. Nuôi con là chuyện của hàng ngàn đêm, không phải một đêm này. Và tôi muốn bạn nghe rõ điều này, từ một người mẹ đã từng tự trách mình rất nhiều: bạn không nuôi con kém đâu. Bạn chỉ đang thương con nhiều quá, đến mức quên thở.

Chăm con cho khỏe, bạn nhớ chăm cả mình nữa. Mẹ khỏe thì mới đủ sức lo cho con khỏe.

Những gì tôi viết ở đây chỉ để bạn hiểu và bình tĩnh — mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Chúc mẹ con bạn một giấc ngủ ngon, và những buổi sáng nhẹ lòng hơn.

📌 Đọc bài của Nutikids: dấu hiệu còi xương ở trẻ và cách bổ sung D3K2 đúng

Câu hỏi thường gặp

Con uống canxi mãi vẫn thấp còi là vì sao?

Canxi không tự đi vào xương một mình. Nó cần vitamin D3 để ruột hấp thu và cần vitamin K2 (dạng MK7) để dẫn canxi vào đúng xương. Thiếu bộ đôi D3–K2, phần lớn canxi bổ sung sẽ bị lãng phí — nên con uống đều mà vẫn không cải thiện. Đây là kiến thức để mẹ hiểu và bình tĩnh, không phải để tự mua bổ sung; hãy hỏi bác sĩ của con.

Con ra mồ hôi trộm, ngủ giật mình, chậm mọc răng — có phải còi xương không?

Chưa chắc. Mỗi dấu hiệu này có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau, không cứ có là còi xương. Đừng tự ghép các dấu hiệu lại rồi tự kết luận. Nếu dấu hiệu kéo dài, hãy cho con đi khám để bác sĩ đánh giá tổng thể.

Có nên tự mua D3K2 hay canxi cho con uống theo cảm tính không?

Không nên. Bổ sung sai hoặc thừa vi chất cũng có thể gây hại. Hãy để bác sĩ của con — người có đủ dữ kiện — quyết định con cần gì. Bài viết này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám và chỉ định của bác sĩ.

Về tác giả

Dược sĩ Phạm Thị Thơm — dược sĩ hơn 6 năm trong ngành, người sáng lập cộng đồng “Mẹ Khỏe Dáng Xinh” đồng hành cùng các mẹ giảm mỡ sau sinh an toàn, không mất sữa. Chị từng nặng 64kg sau sinh (cao 1m60), tự tìm đường về 47kg một cách an toàn, và sau đó hoàn thành chặng marathon 42km ở Phú Yên. Chị viết bằng trải nghiệm của một người mẹ đã đi qua hoang mang, và bằng sự thận trọng của một người làm nghề dược: giải thích để bạn hiểu, nhưng luôn nhường phần chẩn đoán và chỉ định cho bác sĩ trực tiếp của con.

Bài viết mang tính chia sẻ và tham khảo, không thay thế việc thăm khám cùng chỉ định của bác sĩ. Con có dấu hiệu bất thường kéo dài, mẹ hãy cho con đi khám.

Posted on

Phạm Thành Long là ai? Hành trình thay đổi bản thân của tôi – từ bóng tối học ké đến vạch đích 42km

Lưu ý: Đây là chia sẻ trải nghiệm cá nhân của một học viên, không phải cam kết kết quả hay lời khuyên tài chính. Kết quả khác nhau tùy nỗ lực và hoàn cảnh mỗi người.

Cái đêm tôi trốn trong bóng tối để học ké khóa học của chồng

Con ngủ rồi. Tôi mới dám thở mạnh.

Hàng đêm, tôi ngồi bệt xuống sàn, dựa lưng vào thành giường, tắt hết đèn. Chỉ còn tiếng con thở đều đều bên cạnh. Tôi bật điện thoại lên, để độ sáng nhỏ nhất, khum bàn tay che lại — sợ ánh sáng hắt lên làm con giật mình. Rồi tôi mở khóa học của chồng ra. Học ké.

Tôi là con nhà nông. Cái làng tôi lớn lên chỉ có ruộng lúa với núi đá bao quanh, đi ra khỏi cổng làng là hết đường. Tôi theo ba mẹ vào Nam, chưa từng đi đâu xa. Chưa từng biết cái gì to tát. Hồi đó nhà khó khăn, hai vợ chồng lục đục, cãi nhau suốt – có lúc tôi tưởng chỉ còn cách ký vào tờ giấy ly hôn là xong.

Rồi chồng tôi đi học. Cái khóa gì đó trên mạng. Về nhà, anh khác hẳn. Cạo trọc đầu. Sáng nào cũng dậy sớm chạy bộ. Nói năng cũng lạ. Tôi nhìn mà vừa mừng vừa nghi — không hiểu người ta dạy cái gì trong đó mà làm chồng mình đổi như vậy.

Thế là tôi tò mò. Đợi con ngủ say, tôi lén mở bài của anh ra nghe.

Chẳng hiểu gì cả. Toàn những từ tôi chưa nghe bao giờ. Người ta nói chuyện làm ăn, chuyện tiền bạc, chuyện xây dựng cái này cái kia – xa lạ như tiếng nước ngoài. Tôi ngồi trong bóng tối, nghe mà thấy mình nhỏ xíu. Trong ngực có cái gì đó nhói lên, thầm thì: người ta doanh nhân giỏi giang quá mình tới giờ vẫn chưa làm được gì, học còn suốt ngày ngủ gật nữa.

Tôi tính tắt đi ngủ.

Nhưng trên màn hình đêm ấy có một cái tên. Một cái tên lạ hoắc, tôi chưa từng nghe. Lúc đó tôi đâu có ngờ – cái tên nhỏ xíu sáng lên trong bóng tối đó, sau này lại dắt tôi đi tới một nơi mà cả đời tôi chưa dám mơ tới.

Sáng hôm sau, việc đầu tiên tôi làm là cầm điện thoại, gõ cái tên đó lên Google.

Phạm Thành Long là ai? Từ luật sư đến người “đánh thức sự giàu có”

Tôi cũng từng gõ đúng dòng chữ đó lên Google: “Phạm Thành Long là ai“.

Hóa ra trước khi đứng trên sân khấu, thầy là một luật sư. Hành nghề từ năm 2001, chuyên về Luật Kinh doanh và Sở hữu trí tuệ. Năm 2006 thầy được trao danh hiệu “Luật sư Sao Vàng Việt Nam”, năm 2008 thêm “Giải Sao Vàng Thủ Đô”. Tôi ghi lại mấy cái mốc đó không phải để khoe hộ thầy, mà vì lúc ấy tôi cần biết người mình sắp bỏ tiền ra học rốt cuộc là ai. Đến năm 2013 thầy rẽ hướng, thôi ngồi phòng luật, đi làm diễn giả, đào tạo kinh doanh và phát triển bản thân. Khóa nổi nhất của thầy tên là “Đánh thức sự giàu có” — ba ngày, đã chạy nhiều kỳ ở Hà Nội, Đà Nẵng, Sài Gòn.

Vợ chồng tôi không dư dả gì. Tiền học là tiền hai đứa nhặt nhạnh từng đồng, bớt cái này bớt cái kia, chẳng ăn tiêu, mua sắm quần áo gì chỉ để tiền mua khóa học và những cuốn sách thầy giới thiệu.

Thứ kéo tôi lại gần không phải mấy lời quảng cáo bóng bẩy. Là chồng tôi. Anh học khóa SSS trước tôi. Rồi anh cạo đầu, dậy sớm, chạy bộ, nói năng khác hẳn. Tôi sống cạnh anh mỗi ngày, tôi biết cái đó không diễn được.

Nhưng điều lạ nhất là thế này. Thầy gần như không dạy tôi cách kiếm một đồng nào ngay. Thầy bắt tôi vẽ ra tôi đang đứng ở đâu và muốn tới điểm nào. Mục tiêu, mục tiêu, mục tiêu phải rõ ràng.

Đánh thức sự giàu có: lần đầu tôi biết mình đang ở “điểm A”

Tôi khăn gói đi dự khóa “Đánh thức sự giàu có” của thầy Phạm Thành Long — ba ngày, kỳ 63, cái kỳ mà tôi ngồi học trực tiếp trên với với thầy.

Ba ngày đó tôi nghe nhiều thứ lạ hoắc. Có những từ trước giờ tôi chưa từng nghe. Một đứa con gái nông dân như tôi, lớn lên với ruộng với đồng, làm gì có ai nói cho nghe mấy chuyện này.

Thầy vẽ ra hai cái điểm. Điểm A và điểm B. Điểm A là chỗ mình đang đứng bây giờ. Điểm B là chỗ mình muốn tới. Nghe thì đơn giản vậy thôi. Mà tôi ngồi đó, tự dưng khựng lại. Hóa ra bao nhiêu năm nay tôi cứ đi, cứ làm, mà chưa từng hỏi mình đang đứng ở đâu. Chưa từng hỏi mình muốn đi đâu. Lần đầu tiên tôi nhìn thấy có một con đường — mờ mờ thôi, nhưng có thật — nối từ chỗ tôi tới chỗ tôi mơ.

Rồi tới bài tập Phalon.

Tôi không biết tả sao cho đúng. Màn đêm buông xuống trong bầu không khí yên lặng. Rồi tôi khóc. Nước mắt cứ chảy, tôi lau không kịp. Không phải buồn. Là một cái gì đó trong lồng ngực vỡ ra, những thứ tôi chôn kỹ bao nhiêu năm bỗng bung hết. Lúc đó tôi mới thấy mình nhẹ, nhẹ chưa từng có.

Ban đầu tôi vào đó, thú thật, chẳng hiểu gì mấy. Đi ra, tôi khác. Không phải giàu lên. Chỉ là lần đầu tôi biết mình đang ở điểm A, và biết mình có quyền mơ tới điểm B.

Tôi tưởng vậy là xong cái phần khó. Ai ngờ ít lâu sau, thầy lại bắt tôi đi chạy 42km.

42km dưới nắng Phú Yên: “Cứ chạy đi, thầy sẽ đợi con ở vạch đích”

Tôi đăng ký chạy 42km khi còn chẳng biết chạy bộ là gì. Không biết 42km dài đến đâu, dài bằng từ nhà chồng tới nhà mẹ tôi ư có chị gái nói với tôi như vậy. Trên lớp Thầy Phạm Thành Long chỉ nói một câu: “Cứ chạy đi, thầy sẽ đứng đợi ở vạch đích.” Vậy là tôi ghi tên. Hồn nhiên như thể mình chưa từng thua ai bao giờ.

Tôi chạy một mình trên đường cũng có người quan tâm hỏi thăm. “Em học khóa nào rồi mà đòi chạy 42km?” Họ đâu biết tôi mới học ké online của chồng, mới chạy được 5km đã thở như kéo bễ, tưởng tắt hơi giữa đường. Nhưng tôi trả lời cho có là tôi học SSS rồi, tôi có huy chương 5km rồi. Người bạn tốt bụng cứ chạy theo bên cạnh tôi, giọng lo lắng: “Em không làm được đâu, dừng lại đi.” Nhưng tôi không nhụt chí, tôi chỉ chạy né nè người bạn ấy ra mà thôi…

Tôi không dừng lại.

Nắng Phú Yên đổ xuống như thiêu. Mồ hôi chảy vào mắt cay xè. Qua cây số thứ hai mươi mấy, hai chân tôi mỏi nhừ, mỏi tới mức không còn cảm giác, cứ như chạy bằng hai khúc gỗ. Có lúc buồn ngủ díu mắt, đầu gục xuống, tưởng ngã sấp giữa đường. Chán nản. Muốn buông.

Rồi tôi nhớ thầy đang đứng đợi ở vạch đích.

Tôi xối nước lên đầu cho tỉnh. Nước chảy ròng ròng xuống cổ, xuống lưng. Tôi lại chạy. Không lý luận gì thêm. Bạn bảo tôi không làm được — tôi không cãi. Tôi chỉ nhấc chân lên. Một bước. Rồi một bước nữa.

Và thầy đứng ở vạch đích đợi tôi thật.

Tôi cầm tấm huy chương 42km đầu tiên trong đời, hai tay , hai chân run run. Tôi khóc. Cái người mấy tháng trước còn tin chắc mình ” làm sao có thể, không làm nổi” – giờ đang cầm bằng chứng ngược lại trên tay.

Về nhà, tôi rủ chồng chạy. Anh nói tỉnh bơ: “Em chạy được thì anh chắc chắn chạy được.” Rồi anh gom về hai tấm huy chương 42km. Sau chồng là gia đình. Sau gia đình là đồng nghiệp. Cái sự “không làm được” hóa ra lây chậm, còn cái sự “làm được rồi này” thì lan nhanh khủng khiếp.

Chạy bộ dạy tôi một điều mà không cuốn sách, không buổi học nào dạy nổi: tôi không cần đợi mình tin rồi mới bước. Tôi cứ bước – rồi niềm tin tự tới. Đôi chân đi trước, cái đầu theo sau. Hóa ra bao lâu nay tôi ngồi yên chờ đủ can đảm, trong khi can đảm nó nằm ngay ở cây số tiếp theo, chỗ tôi chưa từng chịu đặt chân tới.

Cái bài học “cứ bước rồi mới tin” đó, tôi mang thẳng vào chuyện làm ăn.

Từ người không hiểu bán hàng thành bestseller – rồi đêm giao thừa tôi đăng ký khóa học IPS

Thú thật, hồi mới vào khóa SSS của thầy Phạm Thành Long, tôi ngồi nghe mà chẳng hiểu gì mấy. Tôi cứ nghĩ bán hàng là năng khiếu trời cho. Mà tôi thì sinh ra đã vụng miệng, nói trước quên sau, đứng trước khách là lúng túng. Trong đầu tôi đóng đinh một câu: “Chắc mình không có khiếu bán hàng.”

Nhưng lạ lắm. Lúc đầu cũng không làm được, sợ khách hàng…Những khi vừa học áp dung vào làm việc thật – ngồi trước một người khách thật – từ từ những bài học của thầy đã đi vào cuộc sống và công việc cua tôi lúc nào không hay. Nhớ cách kể chuyện bán hàng. Nhớ quy trình “8+2”. Nhớ thầy dặn phải tư duy đúng trước, rồi mới tới chiến lược và hành động đúng. Tôi làm theo, từng bước một, chậm mà chắc.

Và tôi ngỡ ra một điều làm tôi nhẹ cả người: bán hàng không phải năng khiếu. Nó là một kỹ năng. Có quy trình hẳn hoi. Ai chịu học, chịu làm theo thì cũng làm được – kể cả người vụng miệng như tôi.

Từ một người chẳng hiểu bán hàng là gì, tôi dần trở thành bestseller – người bán tốt nhất vì lúc đó mới có một mình tôi. Điều tôi không ngờ tới: rồi sau này có thêm những nhân sự giỏi, chất lượng, tìm về cùng làm với tôi. Cuộc sống, công việc, gia đình tôi khá hơn trước nhiều. Không phải một cú nhảy vọt gì thần kỳ đâu. Chỉ là làm thật, mỗi ngày một chút, rồi mọi thứ tốt dần lên.

Nhưng chính lúc có người tin tưởng mà chọn đồng hành với mình, tôi lại thấy lo. Người ta đặt niềm tin vào mình thì mình phải xứng đáng chứ. Mình phải giỏi hơn nữa. Yếu chỗ nào thì đi học bổ sung chỗ đó – tôi tự nhủ vậy.

Thế là đêm giao thừa năm ấy, trong lúc chuẩn bị đi ngủ sau màn cúng giao thừa, tôi ngồi bấm nút đăng ký khóa IPS của thầy săn sale 50%. IPS là Internet Power System – hệ thống marketing và bán hàng tự động trên Internet. Mặc dù ai cũng nói sao tôi lại học khóa này, khóa này không hợp với tôi đâu… chỉ có mình chồng tôi ủng hộ.

Giờ tôi đang ở ngày thứ 4 của khóa. Còn mới lắm. Tôi thật sự kinh nể cái hệ thống marketing mà thầy dựng nên – nó lớn và chỉn chu hơn tôi tưởng nhiều. Tôi chưa dám nói gì to tát đâu. Tôi mới chỉ đang tập tễnh làm những thứ cơ bản nhất, đơn giản nhất của hệ thống. Vụng về, chậm chạp. Nhưng tôi tin, y như hồi học SSS: cứ làm thật, làm đều, rồi sẽ hiểu ra.

Và ngay trong mấy ngày đầu tập tễnh đó, tôi đụng phải một thứ làm tôi vừa sợ vừa mê.

Khi AI gặp một con bé nông dân: trải nghiệm của tôi là quá khủng nhưng chỉ cần “copy-paste” dùng được.

Vào khóa IPS, lần đầu tiên tôi ngồi trước AI — trước Claude Code. Nói thật, ban đầu tôi sợ. Công nghệ, mấy chữ “kỹ thuật”, “hệ thống” nghe thôi đã thấy mình lạc lõng. Một đứa lần đầu học như tôi, tưởng đâu chỗ này không dành cho mình.

Rồi thầy Phạm Thành Long làm một chuyện tôi không ngờ. Những thứ khó hiểu, những kỹ thuật IPS phức tạp “ngoài kia”, thầy bẻ nhỏ ra thành ngôn từ đơn giản đến mức tôi chỉ cần copy-paste, biết chat là hệ thống lại được cả một mớ rối rắm. Tôi làm được. Thật đấy. Cái đứa từng trốn trong bóng tối học ké, giờ ngồi bảo AI làm việc cho mình.

Nhưng chính lúc đó tôi nhận ra một điều còn quan trọng hơn. AI thì ai cũng xài được. Bạn xài được, tôi xài được, người bên cạnh cũng xài được. Vậy cái gì khiến tôi khác? Là trải nghiệm. Là câu chuyện đời thật của tôi – những ngày mồ hôi, những lần tưởng tắt hơi ở km số 5. Đó là USP, là thứ AI không sao chép được. Nếu bạn đang sợ “công nghệ phức tạp quá, mình mù mờ, sợ bị bỏ lại” – tôi hiểu. Tôi từng đứng đúng chỗ đó. Và tôi vẫn làm được.

Giờ tôi muốn nói với bạn – người đang đọc tới dòng này. Tôi không biết bạn đang kẹt ở đâu: một cuộc hôn nhân mệt mỏi, những khoản tiền không đủ, hay chỉ là cảm giác “mình chẳng là gì”. Tôi không hứa bạn giàu nhanh. Thầy cũng chưa từng hứa với tôi điều đó – kết quả tùy nỗ lực mỗi người.

Nhưng hôm nay, làm với tôi một việc nhỏ thôi: lấy tờ giấy, viết ra điểm A của bạn. Thành thật. Bạn đang ở đâu, thật sự.

Rồi nếu muốn tìm hiểu thầy Phạm Thành Long, các khóa như Đánh thức sự giàu có hay IPS, hãy tìm hiểu bằng cái đầu tỉnh táo và một trái tim dám bắt đầu.

Từ bóng tối học ké đến vạch đích 42km – tôi đi được. Cứ chạy đi, thầy đợi ở vạch đích. Người như tôi làm được, thì không lý do gì người như bạn lại không.

Câu hỏi thường gặp

Phạm Thành Long là ai? Theo cái tôi tìm hiểu được, thầy Phạm Thành Long vốn là luật sư, hành nghề từ năm 2001, chuyên Luật Kinh doanh và Sở hữu trí tuệ, từng nhận danh hiệu “Luật sư Sao Vàng Việt Nam” (2006). Đến năm 2013 thầy chuyển sang làm diễn giả, đào tạo kinh doanh và phát triển bản thân. Khóa nổi nhất là “Đánh thức sự giàu có”.

Khóa Đánh thức sự giàu có dạy gì? Với riêng tôi, khóa này không dạy kiếm tiền ngay. Nó bắt tôi nhìn rõ mình đang ở “điểm A” — chỗ mình đứng thật sự — và dám mơ tới “điểm B”. Ba ngày, nhiều bài tập, và có những khoảnh khắc cả hội trường lặng đi rồi cùng khóc. Tôi bước ra không giàu hơn, nhưng khác hẳn.

Khóa học IPS phù hợp với ai? Theo tôi, IPS (Internet Power System) hợp với người muốn xây một “cỗ máy” bán hàng tự động trên mạng, thay vì ngồi bán tay bo từng khách. Tôi mới học tới ngày thứ 4, còn vụng lắm, nhưng thấy nó hợp cho ai đang bán hàng, làm dịch vụ, muốn hệ thống hóa lại. Có điều phải chịu khó làm thật, không có đường tắt.

Người xuất thân thấp hoặc bận rộn có học được không? Tôi là con nhà nông, vụng miệng, lại vướng con nhỏ. Tôi từng trốn trong bóng tối học ké vì nghĩ “người như mình học làm gì”. Vậy mà tôi vẫn chạy nổi 42km và làm được những thứ trước đây không dám mơ. Nên câu trả lời của tôi là: được. Không phải vì tôi giỏi, mà vì tôi chịu bước.

Học thầy Phạm Thành Long có tốn kém không? Có, đây là các khóa học trả phí, không rẻ với người ít tiền như vợ chồng tôi hồi đó. Tiền học của tôi là gom góp từng đồng mà có. Nên tôi khuyên thật lòng: hãy tự cân nhắc tài chính của mình, tìm hiểu kỹ bằng cái đầu tỉnh táo trước khi quyết, đừng vay mượn quá sức.

Về tác giả

Tôi là một nữ học viên của thầy Phạm Thành Long, xuất thân từ gia đình làm nông. Tôi đã học khóa Đánh thức sự giàu có (ĐTSGC) và khóa Siêu Sao Bán Hàng (SSS), hoàn thành 2 lần Marathon 42km cùng chồng, và hiện đang theo học khóa IPS. Bài viết này là chia sẻ trải nghiệm cá nhân, kể lại bằng chính lời của tôi (first-hand), không phải bài quảng cáo do bên thứ ba viết.